Reforma prokuratury – połączenie stanowisk Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości

Główne założenia nowelizacji ustawy Prawo o prokuraturze2015-12-04_1449212221
W nocy z 28 na 29 stycznia 2016 r. Sejm przyjął ustawę zmieniająca ustawę z dnia 20 czerwca 1985 r. Prawo o prokuraturze większością 236 do 209 głosów. Czytanie samego projektu przegłosowanej ustawy trwało ponad 3 godziny.

Główna zmiana wprowadzona przez ustawę nowelizującą Prawo o prokuraturze zakłada, że od 4 marca 2016 r. (kiedy kończy się kadencja Prokuratora Generalnego Andrzeja Seremeta) ma dojść do połączenia stanowisk Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości. Rozdzielenie funkcji Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości nastąpiło z dniem 31 marca 2010 r. i było jednym ze sztandarowych projektów rządu PO- PSL. Powołanie niezależnego od Ministra Sprawiedliwości, Prokuratora Generalnego miało na celu odpolitycznienie prokuratury i zwiększenie jej niezależności od wpływów kolejnych rządów. W kwestii czy działanie te rzeczywiście spełniło swoją rolę zdania są podzielone; członkowie obecnego rządu twierdzą iż jest to fikcja, która doprowadziła do wyłączenia prokuratury spod społecznej kontroli. Zmiany wprowadzone nowelizacją ustawy Prawo o prokuraturze zakładają również, iż Prokurator Generalny będzie miał całkowitą władzę nad kształtowaniem polityki kadrowej w prokuraturze – znika bowiem kadencyjność stanowisk kierowniczych i funkcyjnych. Prokurator Generalny będzie miał zatem możliwość odwołania każdej osoby obejmującej stanowisko funkcyjne lub kierownicze w dowolnym czasie, bez względu na długość kadencji.

Zmiany w strukturze organizacyjnej prokuratury- utworzenie Prokuratury Krajowej i prokurator regionalnych
Nowelizacja ustawy zakłada również, że w miejsce Prokuratury Generalnej ma zostać powołana Prokuratura Krajowa. W miejsce prokurator apelacyjnych powstaną prokuratury regionalne.
W Prokuraturze Krajowej mają być prowadzone śledztwa w sprawach : „o obszernym materiale dowodowym, a także zawiłych pod względem faktycznym lub prawnym”, bez względu na ich właściwość miejscową lub rzeczową. O przyjęciu takiej sprawy przez Prokuraturę Krajową miałby decydować Prokurator Generalny. Zgodnie z nowelizacją ustawy, w Prokuraturze Krajowej rozpocznie również funkcjonowanie Wydział Spraw Wewnętrznych, którego zadaniem będzie prowadzenie postępowań przygotowawczych w sprawach o najpoważniejsze przestępstwa popełnione przez sędziów, prokuratorów i asesorów.

Ponadto jeden z przepisów przejściowych uchwalonej ustawy nowelizującej Prawo o prokuraturze stanowi, iż z dniem wejścia w życie ustawy mają wygasnąć kadencje prokuratorów powołanych do pełnienia funkcji w jednostkach prokuratury powszechnej. Ustawa wprowadza również zmiany w polityce kadrowej; o szybszym awansie do Prokuratury Krajowej, regionalnej czy okręgowej, będzie mógł decydować Prokurator Generalny, na wniosek złożony przez prokuratora krajowego, z pominięciem ogólnych zasad. Ponadto postępowania dyscyplinarne dotyczące prokuratorów mają stać się jawne, podobnie jak (co do imienia i nazwiska) prokuratorskie oświadczenia majątkowe.

Likwidacja prokuratury wojskowej
Nowelizacja ustawy Prawo o prokuraturze przewiduje też zapowiadaną od dawna, likwidację prokuratury wojskowej, która ma nastąpić w kwietniu bieżącego roku; likwidacja prokuratury wojskowej wynika przede wszystkim z niewielkiej ilości spraw, którą naczelna-prokuratura-wojskowa (1)zajmują się prokuratorzy w niej pracujący. Przed uchwaleniem wskazanego zapisu, liczni komentatorzy zwracali uwagę, iż zamiast likwidacji prokuratury wojskowej, ustawa mogłaby poszerzyć zakres spraw, które byłyby do niej kierowane. W chwili obecnej prokuratorzy wojskowi zajmują się jedynie prowadzeniem postępowań przygotowawczych w sprawach niektórych przestępstw popełnionych przez żołnierzy w służbie czynnej, np. przestępstw popełnionych przeciwko organowi wojskowemu lub innemu żołnierzowi oraz cywilnych pracowników wojskowych o przestępstwa przeciwko zasadom pełnienia służby i przeciwko mieniu wojskowemu. Poszerzenie zakresu spraw powierzonych prokuraturze wojskowej, m.in. również o sprawy popełnione przez cywilnych pracowników wojskowych w trakcie trwania stosunku pracy z jednostką wojskową, uzasadniałoby utrzymanie prokuratury wojskowej w dotychczasowej formie i pozwoliłoby na zmniejszenie liczby sprawy, które kierowane są do prokuratur powszechnych.

Modele organizacji prokuratury na świecie
Na świecie występują dwa rodzaje organizacji prokuratury: pierwszy zakłada, iż uprawnienia prokuratora generalnego przysługują Ministrowi Sprawiedliwości. Na rozwiązanie takie zdecydowała się m.in. Francja. Dr1-akta-glowne-prokuratora-duzeugi rodzaj organizacji prokuratury, wprowadzony m.in. w Szwecji, Słowacji, Słowenii i na Węgrzech zakłada usytuowanie prokuratury poza władzą wykonawczą. Prokurator powoływany jest przez parlament, jednak stanowi wyodrębniony od innych organów państwowych urząd oraz posiada własne kompetencje.

Mając na uwadze zmiany, które mają zostać wprowadzone przez ustawę nowelizującą Prawo o prokuraturze, po jej podpisaniu przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę warto zastanowić się nad tym czy spowodują one sprawniejsze działanie prokuratury i doprowadzą do łatwiejszego i szybszego awansu młodych i wyróżniających się prokuratorów? Czy doprowadzą jednak do większego upolitycznienia prokuratury i obsadzania stanowisk z „politycznego nadania”? Czy przejmowanie spraw do prowadzenia przez Prokuraturę Krajową doprowadzi do usprawnienia prowadzenia postępowania w sprawach zawiłych, skomplikowanych? Czy wprowadzone zmiany są potrzebne, a jeśli tak czy ich kierunek jest właściwy? Jakiego rodzaju zmiany powinny zostać jeszcze wprowadzone w celu usprawnienia działania prokuratury? Czy połączenie stanowisk Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego to właściwa decyzja, a jeśli tak to czy obecny Minister Sprawiedliwości Zbigniew Ziobro sprosta odpowiedzialności związanej z piastowanym przez niego stanowiskiem?

620total visits,14visits today

Lidia Bagińska

Adwokat, były Sędzia Trybunału Konstytucyjnego, sędzia Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie. Wykładowca akademicki w Europejskiej Szkole Prawa i Administracji w Warszawie. Wykładowca na aplikacji adwokackiej w Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie z zakresu prawa konstytucyjnego, prawa międzynarodowego w zakresie skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, prawa wekslowego i czekowego, prawa cywilnego, prawa gospodarczego, prawa handlowego, prawa bankowego, prawa papierów wartościowych, prawa upadłościowego i procedury cywilnej. Członek Komisji Egzaminacyjnych przy Ministrze Sprawiedliwości na zawodowym egzaminie adwokackim z zakresu prawa gospodarczego i prawa cywilnego. Autorka wielu książek prawniczych z zakresu prawa cywilnego: Skarga konstytucyjna, Prawo wekslowe i czekowe - komentarz, Skarga kasacyjna w postępowaniu cywilnym, Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

5 thoughts on “Reforma prokuratury – połączenie stanowisk Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości

  • 16 lutego 2016 at 11:02
    Permalink

    Bardzo ciekawy artykuł, pomaga usystematyzować, uzupełnić i ułożyć sobie w głowie przekazywane przez media szczątkowe informacje o planowanych reformach. Krążą mi po głowie podobne pytania i wątpliwości oraz dziwna obawa, że to wszystko zmierza w złym kierunku… i że nie wyciągamy nauki z wcześniejszych doświadczeń… dzielimy, łączymy i tak na zmianę i wciąż zataczamy błędne koło.

    Reply
  • 3 lutego 2016 at 21:20
    Permalink

    Mam pytanie do autora, czy w związku z powyższym połączenie tych instytucji nie wygeneruje patologii systemu poprzez oddanie władzy praktycznie w ręce jednego człowieka – jednej partii?
    Przecież w ten sposób można wykreować dosłownie z każdego przestępcę.

    Reply
    • 8 lutego 2016 at 15:29
      Permalink

      Niczego nigdy nie da się wykluczyć, wszystko zależy od tego kto faktycznie będzie pełnił tę funkcję. Oczywiście biorąc pod uwagę, iż Minister Sprawiedliwości jest członkiem rządu więc nie można mówić o braku upolitycznienia prokuratury.

      Reply
  • 3 lutego 2016 at 13:25
    Permalink

    Teraz tylko czekać, aż Policja i Służby Specjalne zaczną „przychodzić w odwiedziny” do kolejnych osób po 6 rano.

    Reply
    • 3 lutego 2016 at 21:12
      Permalink

      No wie pani, jest wysokie prawdopodobieństwo że tak będzie. No może nie 6:00 rano,a 6:15, bo jeszcze muszą media powiadomić żeby mogli nagrać jakiegoż to super przestępcę pojmali. Jednak najgorsze jest to, że to my sami na to pozwolimy .Jutro będę pisał o imigrantach ale w kontekście inwigilacji.Zapraszam do komentarzy oraz propozycji tematów

      Reply

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *