Weź to, co Ci się należy od spadkobierców

Weź to, co Ci się należy od spadkobierców

Prawo wyróżnia dwie możliwości dziedziczenia – dziedziczenie ustawowe i dziedziczenie testamentowe.

Dziedziczenie ustawowe odbywa się na poniższych zasadach według następującej kolejności:

  1. Spadkobiercami ustawowymi powołanymi w pierwszej kolejności do dziedziczenia są zstępni (dzieci ) zmarłego i jego małżonek. Z ustawy dzieci zmarłego i jego małżonek dziedziczą w częściach równych., jednakże udział małżonka dziedziczącego wraz z dziećmi nie może być mniejszy niż jedna czwarta całości spadku.

Przykład:

Ojciec zostawił trójkę dzieci i żonę – dziedziczą po 1/3 spadku. Jednakże gdyby ojciec zostawił czwórkę dzieci i żonę, to żonie przypadnie ¼ spadku a dzieciom po 3/16 dla każdego.

  1. W sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił zstępnych, do spadku zostają powołani jego małżonek oraz rodzice. Udział każdego z rodziców, który dziedziczy wraz z małżonkiem wynosi 1/4 spadku.

 

  1. Gdy jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyje śmierci spadkodawcy, to na jego miejsce wchodzi rodzeństwo spadkodawcy, dziedzicząc część przypadającą temu rodzicowi w częściach równych. Udział małżonka, który dziedziczy wraz z rodzicami, rodzeństwem lub dzieci rodzeństwa zmarłego współmałżonka, zawsze wynosi połowę spadku.

Dzieci rodzeństwa spadkodawcy dziedziczą w częściach równych tę część, która przypadłoby zmarłemu rodzeństwu spadkodawcy.

Dziedziczenie ustawowe zachodzi w przypadku, gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu. Gdy testament został spisany, spadkobiercy nie dziedziczą według kolejności i w częściach wskazanych w testamencie.

Przykład:

Zmarły pozostawił po sobie dwóch synów i żonę. Według dziedziczenia ustawowego wszyscy dziedziczyliby w częściach równych – po jednej trzeciej.  Ojciec jednak spisał testament, w którym zapisał cały spadek dwóm synom po połowie, pomijając w testamencie żonę.

Co w takiej sytuacji może zrobić żona? Czy zostaje z niczym? Kwestię tą reguluje tzw. zachowek.

W opisanej powyżej sytuacji żona, którą zmarły małżonek pominął w testamencie, mogłaby domagać się od synów, którzy otrzymali spadek tzw. zachowku – czyli określonej części spadku, który otrzymałaby według dziedziczenia ustawowego, gdyby testament nie został spisany.

Zachowek jest więc swego rodzaju rekompensatą dla osoby, która mogłaby dziedziczyć na podstawie ustawy, gdyby nie został sporządzony testament, w którym została pominięta.

 

Komu należy się zachowek?

Zachowek należy się następującym spadkobiercom niewskazanym w testamencie:

– małżonkowi i zstępnym (dzieciom) spadkodawcy;

– małżonkowi i rodzicom spadkodawcy – gdy spadkodawca  nie miał dzieci;

Według powyższych zasad małżonek oraz dzieci spadkodawcy mogą ubiegać się o zachowek co do zasady zawsze, gdy zostali pominięci w testamencie.

Rodzice spadkodawcy mogą ubiegać się o zachowek tylko w przypadku, gdy spadkodawca nie pozostawił dzieci.

 

Nigdy do zachowku nie są uprawnieni:

b) osoba uznana a niegodną (nawet gdyby była małżonkiem, dzieckiem lub rodzicem spadkodawcy),

Zgodnie z przepisami spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:

  • dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
  • podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
  • umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

c) małżonek spadkodawcy, jeżeli przed jego śmiercią został wniesiony pozew o rozwód albo separację z jego wyłącznej winy,

d) osoby, które zostały przez spadkodawcę wydziedziczone (chociażby były małżonkiem, dziećmi lub rodzicami spadkodawcy),

Spadkodawca może dokonać wydziedziczenia jedynie w testamencie ze wskazaniem przyczyny wydziedziczenia. Przyczynami tymi mogą być:

  • uporczywie postępowanie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego wbrew woli spadkodawcy, np. popełnianie przestępstw;
  • dopuszczenie się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci,
  • nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych (np. nie utrzymywanie kontaktów)

e) osoby, które zrzekły się prawa o spadku na mocy umowy zawartej ze spadkodawcą, gdy jeszcze żył,

f) osoby, które odrzuciły spadek (w ciągu 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy, maja prawo do złożenia oświadczenia, czy spadek przyjmują czy odrzucają).

Jeżeli zstępni spadkodawcy (dzieci) zostali pozbawieni prawa do zachowku, to dzieciom tych zstępnych (wnukom spadkodawcy) prawo zachowku będzie przysługiwało, chyba, że bezpośredni zstępni spadkodawcy zawarli z nim umowę o zrzeczeniu się spadku, w której postanowili, że ich zstępni  (wnuki spadkodawcy) także nie będą dziedziczyć.

Zachowek należy się nie tylko spadkobiercom ustawowym, którzy zostali pominięci w testamencie.

W niektórych przypadkach zachowek przysługuje także w przypadku braku testamentu. Przykładem tego jest sytuacja, w której spadkodawca przed śmiercią uszczuplił majątek spadkowy poprzez darowiznę na rzecz osoby trzeciej (nie będącej spadkobiercą ustawowym). Wtedy zachowek należy się spadkobiercy ustawowemu od tej osoby trzeciej. Jeśli darowizna została dokonana na co najmniej 10 lat przed śmiercią spadkodawcy, to nie uwzględnia się jej przy ustalaniu wysokości zachowku.

 

Przykład: ojciec mający żonę i dziecko przed śmiercią podarował bliskiej przyjaciółce mieszkanie, które stanowiło cały jego majątek. W takiej sytuacji żona i dziecko mogą domagać się od tej przyjaciółki zachowku. Jednakże, jeżeli ojciec posiadał przyjaciółkę dawno temu, i podarował jej mieszkanie więcej niż 10 lat przed swoją śmiercią, to spadkobiercy nie będą mogli domagać się od takiej przyjaciółki zachowku.

Ile wynosi zachowek?

Zwykle zachowek wynosi 1/2 tego co spadkobierca otrzymałby, gdyby dziedziczył ustawowo. W przypadku małoletnich uprawnionych do zachowku lub osób trale niezdolnych do pracy wysokość zachowku wynosi 2/3 tego, co dziedziczyliby w ramach dziedziczenia ustawowego.

Pominięcie w testamencie nie zawsze oznacza, że nic nam się nie należy. Warto sprawdzić, czy jesteśmy uprawnieni do zachowku i dochodzić swych praw. Postępowanie sądowe może być jednak trudne, spadkobiercy często nie chcą oddawać zachowku lub zaniżają wartość majątku spadkowego, co powoduje zmniejszenie wartości zachowku. Warto więc skorzystać z usług profesjonalisty, aby nie dać się oszukać.

Lidia Bagińska – adwokat

 

 

666total visits,1visits today

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *